تبریک روزجهانی هواشناسی 2017

روزجهانی هواشناسی 2017

شعار امسال: شناخت ابرها

معرفی نسخه جدید برخط اطلس بین المللی ابرها

انتخاب عنوان "شناخت ابرها" برای روز جهانی هواشناسی در سال 2017، حاکی از اهمیت فوق العاده ابرها در حوزه هوا، اقلیم و آب است. ابرها در دیدبانی و پیش بینی وضع هوا نقش بسزایی دارند. در مطالعات تغییر اقلیم ابرها یکی از موضوعات کلیدی در عدم قطعیت ها هستند. بنا بر این شناخت هر چه بیشتر چگونگی تاثیرگذاری ابرها بر اقلیم و تاثیرپذیری آنها از تغییر اقلیم ضرورت دارد. ابرها در چرخه آب و چگونگی توزیع جهانی آن نقش عمده ای ایفا میکنند.

    خوشبختانه روز جهانی هواشناسی فرصتی برای تجلیل از شکوه و زیبایی ذاتی و طبیعی ابرها فراهم خواهد کرد که در طول تاریخ الهام بخش جمع کثیری از هنرمندان، شعرا، موسیقیدانان، عکاسان و دیگر علاقه مندان بوده است.

    روز جهانی هواشناسی آغازیست بر رونمایی از نسخه ویرایش شده و جدید اطلس بین المللی ابرها که پس از صرف زمان طولانی جهت بازبینی دقیق و کامل به سرانجام رسیده است. اطلس جدید سازمان جهانی هواشناسی (WMO) گنجینه ای ارزشمند از صدها تصویر ابر و تعداد اندکی طبقه بندی جدید است. این اطلس در بر گیرنده دیگر پدیده های هواشناسی نظیر رنگین کمان، هاله، کولاک برف و دانه تگرگ است. این اطلس برای نخستین بار به صورت دیجیتال عرضه شده که قابلیت دسترسی از طریق رایانه و تلفن همراه را نیز دارد.

    اطلس بین المللی ابرها تنها مرجع معتبر و کامل در شناسایی ابرها است. این اطلس مرجعی ضروری برای آموزش افراد حرفه ای فعال در هواشناسی، هوانوردی و دریانوردی است. شهرت این اطلس در بین علاقه مندان این حوزه بی مانند است.

    اطلس بین المللی ابرها ریشه در اواخر قرن 19 میلادی دارد. این اطلس در قرن بیستم و در چند نوبت ویرایش شده که آخرین آن پیش از ظهور اینترنت و در سال 1987 بوده که به صورت کتاب منتشر شده است.

    پیشرفت علم، فنآوری و عکس برداری، سازمان جهانی هواشناسی را بر آن داشت تا به وظیفه سنگین خود در رابطه با تصحیح و بروزرسانی اطلس به کمک عکس های دریافت شده از هواشناسان، عکاسان و پایشگران ابرها از سرتاسر دنیا جامه عمل بپوشاند.

طبقه بندی ابرها

    پیشینه سامانه فعلی که در آن ابرها به زبان لاتین دسته بندی شده اند به سال 1803 میلادی باز میگردد، زمانی که هواشناس غیر حرفه ای به نام "لوک هوارد" مقاله ای در رابطه با اصلاح ابرها نوشت.

    در حال حاضر اطلس بین المللی ابرها ده نوع ابر اصلی را با توجه به ارتفاع شکل گیری و ظاهر آنها در آسمان معرفی میکند.

    ابرهای سطح بالا معمولا ارتفاع پایه ی بیش از 5000 متر (16500 پا)، سطح میانی بین 2000 تا 7000 متر (6500 تا 23000 پا) و سطح پایین حداکثر تا 2000 متر(6500 پا) دارند.

نام بیشتر ابرها ترکیبی بوده و دارای پیشوند و پسوند لاتین هستند که بیانگر ویژگی آنها است،‌ مانند:

• استراتوس/ استراتو : پوشنی/ دارای لایه و هموار
• کومولوس/ کومولو: کومه ای/ برآمده   
• سیروس/ سیرو: پرسا
• نیمبوس/ نیمبو:  بارا
• آلتو: فرازا ( هرچند این واژه در زبان لاتین به معنای بالا است)

    این ده نوع ابر به زیر مجموعه هایی با عنوان "گونه" که معرف شکل و ساختار درونی ابرها و "نوع" که به توصیف شفافیت و آرایش ابرها می پردازد، تقسیم بندی میشوند. بطور کلی تقریبا" 100 نوع ترکیب ابر وجود دارد.

    اطلس بین المللی ابرها شامل نوع جدیدی از گونه ولوتوس (از ریشه لاتین ولوتوس به معنای غلتان) است که به تمام ابرهای غلتانی اطلاق میشود.

    اطلس مذکور نام های جدیدی نظیر هوموجنیتوس یا همزاد (واژه لاتین متشکل از دو بخش هومو به معنی هم و جنیتوس به معنی زاد) نیز پیشنهاد میدهد. اسامی مشترک همچون ابر خطی(رد میعان هواپیما) در این اطلس به چشم میخورد.

    نکته قابل توجه نام اسپریتاس(واژهای لاتین به معنی شبه موج و ناهموار) است - شکل گیری ابری چشمگیر مانند سطح دریای خروشان بالا آمده- که در سالهای اخیر ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده است. این ابر در اطلس با عنوان "سیمای تکمیلی" ذکر شده است.

    اطلس جدید بین المللی ابرها نتیجه تلاش دیدبانی هنگ کنگ و اشتیاق و جدیت یک گروه کاری ویژه از سازمان جهانی هواشناسی (WMO) است که با صرف نزدیک به سه سال زمان جهت تصحیح متن و گردآوری و طبقه بندی تصاویر و داده ها آماده شده است. این اطلس به ارتقاء سطح شناخت افراد از ابرها کمک کرده و منبعی بسیار گرانبها برای سالهای پیش رو خواهد بود.