پناهگاه هاي هواشناسي: پناهگاه هاي هواشناسي در نيم کره ي شمالي رو به شمال باز مي شوند، پناهگاه در واقع يک اتاقک چوبي دو جداره است که روي آن رنگ سفيد زده اند تا از افزايش درجه حرارت جلوگيري شود و داراي شبکه هايي با زواياي 45 درجه است تا تهويه ي هوا به خوبي انجام گيرد.

در داخل يکي از پناهگاه ها 4 دماسنج قرار گرفته است : يک دماسنج خشک ، يک دماسنج تر ، يک دماسنج ماکزيمم و يک دماسنج مينيمم.

دماسنج خشک دماي هواي معمولي را نشان مي دهد اين دماسنج معمولا جيوه اي است.

در انتهاي دماسنج تر فتيله پيچيده شده است که انتهاي فتيله در يک ظرف آب مقطر قرار دارد که باعث مي شود همواره اطراف مخزن دماسنج مرطوب باشد.

دماسنج هاي خشک و تر را سايکرومتري مي گويند که در مبحث رطوبت سنجي مطرح هستند. دماسنج هاي خشک معمولا دماي بيشتري را نشان مي دهند اما گاهي اين دو دماسنج يک دما را نشان مي دهند و آن زماني است که رطوبت هوا 100% است يعني حالت اشباع.

با استفاده از اختلاف دماي دماسنج هاي خشک و تر و جداول سايکرومتري رطوبت نسبي را محاسبه مي کنند.

در دماسنج ماکزيمم لوله ي مويين در نزديکي مخزن داراي يک باريک شدگي است که باعث مي شود با افزايش دما جيوه در لوله بالا رود ولي کاهش دما باعث پايين آمدن جيوه نخواهد شد (مثل دماسنج هاي طبي) اين دماسنج دماي حداکثر را در طول يک شبانه روز نشان مي دهد.

دماسنج هاي مينيمم معمولا الکلي هستند چون دماي انجماد الکل پايين تر از جيوه است . در داخل لوله مويين اين دماسنج يک شاخص فلزي وجود دارد که با افت دما پايين مي آيد ، افزايش دما باعث بالا رفتن الکل مي شود ولي شاخص را بالا نمي برد. اين دماسنج حداقل دما را در طول شبانه روز نشان مي دهد.

در داخل پناهگاه دماسنج هاي ماکزيمم و مينيمم به صورت افقي و دماسنج هاي تر و خشک به صورت عمودي قرار مي گيرند.

باران سنج روزانه :

باران سنج روزانه مقدار بارش را اندازه گيري مي کند ، سازمان هواشناسي آمريکا 50 نوع بارش تقسيم بندي کرده است.

کرج داراي 250mm بارندگي است و مي توان گفت شاخصي از کل ايران است زيرا به اندازه ي متوسط بارندگي ايران بارندگي دارد.

در داخل اين ايستگاه يک باران سنج 8 اينچي وجود داشت که داراي يک قيف و يک لوله ي برنجي است که سطح لوله يک دهم سطح بزرگ قيف است براي همين وقتي با خط کش چوبي بارندگي را داخل لوله اندازه گيري مي کنيم عدد به دست آمده را تقسيم بر 10 مي کنيم.

چگونگي اندازه گيري نزولات جوي ديگر نظير برف: مقداري مشخص آب با يک ظرف روي برف جمع شده در قيف ريخته مي شود تا برف آب شده و پايين رود سپس به همان اندازه آب از آن برداشت مي کنيم و باقيمانده را اندازه گيري مي کنيم.

در پناهگاه ديگري دستگاه هاي ثبات قرار دارند :

دما نگار : دما نگار تغييرات پيوسته دما را روي يک گراف ثبت مي کند که محور عمودي آن دما و محور افقي زمان است، اين گراف هر هفته يکبار تعويض شده و گردنده کوک مي شود.

رطوبت نگار : تغييرات پيوسته رطوبت نسبي را نشان مي دهد. عضو حساس در رطوبت نگار مو مي باشد که در داخل اتوکلاو مواد زائد آن گرفته شده است.

باران نگار : تغييرات پيوسته بارش را ثبت کرده و به عبارت ديگر شدت بارندگي بر حسب ميلي متر در واحد زمان را ثبت مي کند. هر چه خطوط رسم شده به هم نزديک تر باشد شدت بارندگي بيشتر بوده است. گراف باران نگار هر ماه يکبار تعويض مي شود.

نکته : در اندازه گيري ها زمان به وقت گرينويچ منظور مي شود.

باد سنج : معمولا در ارتفاع 10 متري قرار مي گيرد. از آنجا که باد کميتي برداري است ، باد سنج داراي يک جهت نما و بخش ديگري جهت تعيين سرعت باد است.

هليوگراف : ساعات آفتابي را نشان مي دهد. نکته اينکه ساعات روشنايي در روزهاي مشخص در هر سال ثابت است ولي ساعات آفتابي متفاوت است. اين دستگاه بايد حتما طبق عرض جغرافيايي محل تراز باشد ، دماغه ي دستگاه رو به جنوب قرار مي گيرد . گوي شيشه اي تابش را متمرکز کرده و باعث سوختن مقواي مخصوص مي شود. دستگاه داراي سه شيار است که بسته به فصل و در واقع زاويه ي تابش خورشيد مقوا در شيار مورد نظر قرار مي گيرد. مقوا هر روز تعويض مي شود.

ساعات آفتابي در آبياري از اهميت ويژه اي برخوردار است.

تشعشع سنج : ميزان تشعشع را بر حسب لانگلي اندازه گيري مي کند (تشعشع ميزان انرژي تابشي خورشيد در واحد سطح است)

دماسنج هاي زميني : دما را در اعماق مختلف خاک اندازه گيري مي کنند.

تشتک تبخير: تشتک موجود در ايستگاه تشتک تبخير کلاس A از نوع آمريکايي بود. (تشتک هاي نوع روسي و انگليسي در داخل زمين کار گذاشته مي شوند) تشتک روي يک پايه چوبي قرار دارد و ابعاد آن مشخص است،

 از ورق فلزي گالوانيزه ساخته شده است که داخل آن آب است. تبخير از پيچيده ترين پارامترهاي هواشناسي است . اصول کارهاي کشاورزي به تبخير و تعرق وابسته است.

تبخير به پارامتر هايي مثل دما ، تابش ، سرعت باد ، رطوبت نسبي و ... وابسته است.

ادوات تشتک :

در کنار تشتک يک بادسنج مکانيکي وجود دارد. در داخل تشتک يک چاهک قرار دارد و در کنار آن دماسنج هاي ماکزيمم و مينيمم که دماي آب را اندازه گيري مي کنند.

وقتي باد مي وزد آب داخل تشتک متلاطم مي شود وجود چاهک باعث مي شود تا در داخل آن حوضچه ي آرامشي ايجاد شود. در کنار چاهک يک قلاب قرار گرفته که نوک قلاب بايد هميشه با سطح آب تماس داشته باشد.

تبخير به صورت روزانه اندازه گيري مي شود. در ايران عدد به دست آمده از تشتک تبخير کلاس A را به طور متوسط ضرب در عدد 0.7 مي کنند.

نحوه ي محاسبه :

 داخل تشتک چند حالت ممکن است : سطح آب يا پايين تر از نوک قلاب است يا مماس با آن يا بالاتر از آن.

با فرض اينکه بارندگي نداشته باشيم ، آب پايين تر از قلاب قرار مي گيرد ، حجم مشخصي آب به آن اضافه مي کنيم تا آب مماس با حلقه قرار گيرد حجم آب را تقسيم بر سطح تشتک مي کنيم ، عدد حاصل ارتفاع تبخير خواهد بود. اگر بارندگي داشته باشيم و آب مماس با نوک قلاب باشد به اين معني است که ميزان تبخير برابر با ميزان بارندگي است که اين حالت بسيار نادر است. اگر بارندگي داشته باشيم و آب پايين تر از نوک قلاب باشد يعني ميزان تبخير بيشتر از بارندگي بوده است که در اين حالت به آن آب اضافه مي کنيم تا آب مماس با حلقه قرار گيرد و حجم آن را تقسيم بر سطح تشتک مي کنيم و عدد حاصل را با ارتفاع بارندگي جمع مي کنيم تا ارتفاع تبخير را به دست آوريم. اگر بارندگي داشته باشيم و آب بالاتر از نوک قلاب قرار گيرد نشان دهنده ي آن است که ميزان بارندگي بيشتر از تبخير بوده است ، مقداري آب از آن برمي داريم تا آب مماس با حلقه قرار گيرد ، حجم آب برداشت شده را تقسيم بر سطح تشتک کرده و عدد حاصل را منهاي ارتفاع بارندگي مي کنيم عدد به دست آمده ارتفاع تبخير خواهد بود.

در کرج تقريبا از 30 نوامبر به بعد (وقتي که اولين يخبندان ايجاد شد) ديگر از تشتک استفاده نمي کنند چون ميزان تبخير ناچيز خواهد بود اهميت چنداني ندارد و معمولا در فصول رشد اندازه گيري مي شود.

اطلاعات برخي از تجهيزات از طريق سيم هاي رابطي به داخل سالني که ديده بانها مستقر هستند منتقل مي شود. دو وسيله ي فشارسنج و فشارنگار نيز در داخل اتاق قرار داشتند.

فشارسنج جيوه اي ميزان فشار را بر حسب ميلي بار نشان مي دهد. سيستم هاي پر فشار و کم فشار توسط همين فشار مشخص مي شوند.

پایان